Film Katyński – „Ślady pamięci – Pomniki Ofiar Zbrodni Katyńskiej w Polsce”

Film katyński „Ślady Pamięci” – podsumowanie ogólnopolskiego projektu CRTP w Roku Katyńskim 2025

Film katyński „Ślady Pamięci – Pomniki Ofiar Zbrodni Katyńskiej w Polsce” to wyjątkowa produkcja dokumentalna zrealizowana przez Centrum Rozwoju Tradycji i Przyszłości. Powstał w ramach obchodów Roku Katyńskiego 2025, ustanowionego przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, a jego produkcję sfinansował Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, wybierając projekt CRTP jako jeden z zaledwie sześciu w całej Polsce.

To film, który zabiera widza w podróż po miejscach pamięci – pomnikach, krzyżach i obeliskach rozsianych po kraju – ukazując niezwykłe historie ludzi, dzięki którym pamięć o zbrodni katyńskiej jest wciąż żywa.

Czym jest film katyński „Ślady Pamięci”?

Film dokumentalny opowiada o czterech polskich miastach, w których postawiono pomniki upamiętniające ofiary Katynia: Zielonej Górze, Krakowie, Katowicach i Suwałkach. Autorzy docierają do lokalnych liderów, Rodzin Katyńskich i osób zaangażowanych w powstanie miejsc pamięci.

To nie jest wyłącznie opowieść o historii. To świadectwo pamięci – o tym, jak współczesna Polska, duża i mała, dba o swoich bohaterów.

Autorem filmu jest Krzysztof Dawid Kowalewski, dziennikarz i reżyser filmów dokumentalnych, a jednocześnie prezes CRTP. Projekt powstał na podstawie scenariusza opartego na badaniach terenowych, relacjach świadków i dokumentacji zebranej w archiwach państwowych.

Zobacz film „Ślady Pamięci” na YouTube:

Rok Katyński 2025 – ogólnopolskie tło dla filmu

Rok 2025 został ogłoszony przez Sejm RP Rokiem Katyńskim, w 85. rocznicę dokonania zbrodni na polskich oficerach w Katyniu, Charkowie, Bykowni i innych miejscach kaźni. Uchwała miała na celu:

• przypomnienie o losach ponad 22 tysięcy obywateli II RP zamordowanych przez NKWD,
• upowszechnienie wiedzy o zbrodni,
• wzmocnienie działań edukacyjnych,
• podkreślenie roli rodzin, które przez dziesięciolecia walczyły o prawdę.

Film katyński CRTP wpisał się w te działania w sposób bezpośredni i znaczący — pokazując lokalne inicjatywy i konkretne miejsca, które powstały, aby ocalić pamięć.

Wygrany konkurs Urzędu ds. Kombatantów – prestiż i odpowiedzialność

Produkcja „Ślady Pamięci” została wyłoniona w specjalnym konkursie ogłoszonym przez Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Spośród projektów z całego kraju wybrano tylko sześć — w tym właśnie ten przygotowany przez CRTP.

Dofinansowanie pozwoliło na realizację profesjonalnych zdjęć filmowych, przejazdy ekipy do czterech miast, przeprowadzenie wywiadów oraz pozyskanie materiałów archiwalnych. Dla CRTP było to ogromne wyróżnienie oraz potwierdzenie merytorycznej wartości projektu.

Film katyński i cztery miasta pamięci

Zielona Góra – niezwykła determinacja lokalnej społeczności

Pierwszym miastem odwiedzonym przez twórców filmu była Zielona Góra. To właśnie tutaj, przy ulicy Bohaterów Westerplatte, stoi poruszający obelisk upamiętniający ofiary Katynia.
Inicjatorem jego powstania był Włodzimierz Bogucki, pasjonat historii, osoba głęboko zaangażowana w działalność patriotyczną.

Film ukazuje także działalność Lubuskiej Rodziny Katyńskiej, która współpracuje ze szkołą noszącą imię Lubuskich Rodzin Katyńskich. Uczniowie i nauczyciele sadzą Dęby Pamięci, organizują biegi pamięci i wydarzenia edukacyjne – pokazując, że pamięć o Katyniu żyje również w najmłodszym pokoleniu.

Kraków – Krzyż Katyński u stóp Wawelu

Kolejnym etapem podróży był Kraków, gdzie na placu Ojca Adama Studzińskiego stoi jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli pamięci o Katyniu – Krzyż Katyński.

To miejsce ma 35-letnią historię. Powstało dzięki mieszkańcom Krakowa, którzy – jeszcze w czasach PRL – upominali się o prawdę. W filmie głos zabiera Antoni Wiatr, przewodniczący Komitetu Opieki nad Miejscami Zbrodni Komunizmu, opowiadając o kulisach powstawania tego symbolicznego miejsca.

Katowice – pomnik na placu Andrzeja i osobiste świadectwo

W Katowicach twórcy filmu odwiedzili Pomnik Ofiar Katynia. To miejsce szczególne, bo właśnie tu głos zabiera Ewa Bojanowska-Burak — córka Szymona Bojanowskiego, porucznika Wojska Polskiego zamordowanego w Katyniu.

Jej osobiste świadectwo, wspomnienia ojca oraz refleksja nad rolą pomnika tworzą emocjonalny fundament katowickiej części filmu. Widz dostrzega, że miejsca pamięci nie są wyłącznie artefaktami — to punkty, w których historia spotyka się z ludzką pamięcią i bólem.

Suwałki – skromny, ale ważny znak pamięci

Ostatnim przystankiem w filmie są Suwałki — rodzinne miasto CRTP.
Znajduje się tu skromny, ale przejmujący pomnik katyński, który powstał dzięki lokalnej inicjatywie mieszkańców i samorządu. Choć niewielki, ma ogromne znaczenie symboliczne.

Pokazuje, że pamięć o Katyniu nie zależy od wielkości miasta, budżetu czy rozmachu projektu. Ona żyje tam, gdzie ludzie chcą pamiętać.

Film katyński „Ślady Pamięci” – znaczenie projektu

Film ma wymiar nie tylko historyczny, ale także społeczny i edukacyjny. Pokazuje, że pamięć o Katyniu:

• jest żywa w całej Polsce,
• łączy pokolenia,
• inspiruje do działania,
• buduje lokalną i narodową tożsamość.

To opowieść o Polsce, która – mimo traumy i straty – pamięta. O pomnikach, które mówią więcej niż słowa. I o ludziach, którzy nie pozwolili, by prawda została zakopana w lesie, tak jak ciała ich bliskich.

Podsumowanie

Film katyński „Ślady Pamięci – Pomniki Ofiar Zbrodni Katyńskiej w Polsce” to wyjątkowy dokument pokazujący siłę społecznej pamięci. To obraz, który nie tylko opowiada o przeszłości, ale uświadamia, że to, kim jesteśmy jako naród, zależy od tego, o czym chcemy pamiętać.

CRTP z dumą prezentuje ten film jako część Roku Katyńskiego 2025 i jako świadectwo, że pamięć – jeśli jest pielęgnowana – nigdy nie gaśnie.

Pamięć o Katyniu nie należy do jednej grupy, jednego pokolenia ani jednego miasta. Jest wspólnym doświadczeniem wielu rodzin, które przez dziesięciolecia żyły z niepewnością, bólem i poczuciem niesprawiedliwości. Dzisiejsze pomniki, tablice, krzyże i obeliski tworzą mapę miejsc, w których historia zatrzymała się na chwilę, by oddać hołd zamordowanym. To właśnie one przypominają, że tragedia sprzed lat wciąż jest obecna w naszym życiu — w szkolnych uroczystościach, w rodzinnych wspomnieniach, w ciszy pod pomnikami i w chwilach zadumy. Ten projekt pozwolił zobaczyć, jak wiele serca i zaangażowania wkładają w tę pamięć ludzie z różnych części kraju. Dzięki nim historia pozostaje żywa, a ofiary Katynia wciąż mają swoje miejsce w polskiej świadomości.

Każde z odwiedzonych miejsc ma swój własny rozdział i własną opowieść. W Zielonej Górze pamięć budowana była przez ludzi, którzy z determinacją tworzyli miejsce, gdzie można zatrzymać się choćby na chwilę. W Krakowie symboliczny krzyż stał się przestrzenią, w której przez lata gromadzili się ci, którzy nie mogli przyjąć narzuconego milczenia. W Katowicach pamięć nabrała bardzo osobistego wymiaru. A w Suwałkach, wśród spokojnych ulic i lokalnych inicjatyw, widać, jak ważne są nawet najskromniejsze gesty upamiętnienia.

Te miejsca pokazują, że pamięć nie zawsze wyraża się w monumentalnych formach. Czasem wystarczy niewielka tablica, skromny krzyż, kamień ustawiony przez mieszkańców czy drzewo zasadzone przez uczniów. Liczy się intencja — chęć, by ci, którzy odeszli, nie zostali wymazani z naszego wspólnego dziedzictwa. Właśnie te drobne, lokalne inicjatywy składają się na wielką, ogólnonarodową opowieść o wierności prawdzie i historii.