„Z albumu dowódcy obozu…” otwarcie wystawy w Suwałkach

Wernisaż wystawy w Kinie „Bałtyk”

To był niezwykły wernisaż. Około 250 osób uczestniczyło w otwarciu wystawy „Z albumu dowódcy obozu…”. Wydarzenie zgromadziło licznie zebranych gości. Byli przedstawiciele samorządu, środowiska kultury, członkowie zaprzyjaźnionych stowarzyszeń oraz miłośnicy historii. Nie mogło zabraknąć przedstawicieli firm i instytucji, które swoją pomocą wsparły przygotowanie wystawy.

Wystawa zdjęć z czasów II Wojny Światowej wzbudziła ogromne zainteresowanie na długie tygodnie przed jej otwarciem. Jest to ewenement na skalę światową, ponieważ nigdy jeszcze nie prezentowano zdjęć obozowych wykonywanych przez komendanta nadzorującego jednostkę.

O czym jest wystawa „Z albumu dowódcy obozu”?

„Z albumu dowódcy obozu…” to zdjęcia pochodzące z albumu zdobytego przez Krzysztofa Dawida Kowalewskiego – reżysera filmu dokumentalnego „Stalag IF Sudauen”.

Autorem zdjęć jest Nicolaus Knozer – dowódca obozu jenieckiego Luftwaffe Sonderlager OST Sudauen – obozu specjalnego dla lotników. Był to obóz działający równolegle ze Stalagiem IF Sudauen. Niemiecki okupant przetrzymywał podczas II Wojny Światowej dziesiątki tysięcy sowieckich jeńców wojennych. Według oficjalnych dokumentów życie w tym czasie straciło 46 000 więźniów. Umierali z głodu, wyziębienia i chorób.

Nieco inaczej wyglądał sytuacja w obozie Luftwaffe Sonderlager OST Sudauen. Niemcy traktowali lotników w sposób szczególny. Powodem była chęć przeciągnięcia ich na swoją stronę, wsadzenia w niemieckie samoloty i walki w powietrzu przeciwko Armii Czerwonej. Jak wskazują źródła jeńcy – piloci chętnie na taką współpracę przechodzili. Dzięki temu cieszyli się lepszym traktowaniem niż torturowani i wycieńczeni żołnierze Stalagu IF.

Nicolaus Knozer przed wybuchem wojny był zawodowym fotografem. Podczas służby dla niemieckiego okupanta, nie porzucił aparatu. Na zdjęciach prezentowanych na wystawie w Suwałkach widzimy drogę jako przebył komendant obozu podczas wojny. W albumie widzimy fotografie z Aten, Rygi, Poznania, Krakowa, Kaliningradu i Suwałk. Część „suwalska” stanowi najliczniejszą liczbę zdjęć w albumie.

Wystawa Suwałki – liczni goście na wernisażu

Otwarcie wystawy zostało zaplanowane na 14 lipca 2025 na godzinę 18:00. Organizatorzy już kilka dni wcześnie rozpoczęli przygotowania do wydarzenia. Członkowie Stowarzyszenia „Nasza Suwalszczyzna” oraz Centrum Rozwoju Tradycji i Przyszłości dołożyli starań aby wszystko było gotowe na czas. Wspierani przez rodzinę i przyjaciół przygotowali wydarzenie, które w odbiorze widzów było podniosłe i precyzyjnie zaplanowane. Zadbano o warstwę wizualną oraz merytoryczną.

Wernisaż wystawy w Suwałkach

Otwarcie wystawy miało podniosły charakter. Organizatorzy przy wsparciu partnerów zapewnili gościom uniesienia dla ducha oraz dla ciała. Część merytoryczną wernisażu stanowiły: pokaz zdjęć, wykład dr Stefana Marcinkiewicza z Uniwersytetu Warmińsko – Mazurskiego w Olsztynie, komentarz kuratora projektu wystawy – Krzysztofa Dawid Kowalewskiego oraz rozmowa obu Panów z publicznością. Na koniec odbył się pokaz filmu dokumentalnego „Stalag IF Sudauen”.

Zwiedzanie wystawy „Z albumu dowódcy obozu…”

Fotografie wykonane przez komendanta obozu jenieckiego przenoszą Nas do Europy w czasie II Wojny Światowej. Nicolaus Knozer fotografował siebie w kilku krajach Europy. Zdjęcia wiedeńskiego fotografa przedstawiają wizerunki żołnierzy Wermachtu, ich osprzęt i infrastrukturę miast podczas okupacji niemieckiej. Część „suwalska” albumu to natomiast niezwykłe źródło informacji o bardzo słabo udokumentowanych miejscach jakimi są Stalag IF Sudauen oraz Sonderlager Ost Sudauen. Zdobyty przez Krzysztofa Kowalewskiego album jest najobszerniejszym źródłem informacji obrazującym wygląd tych miejsc. Zdjęcia obrazują również Suwalszczyznę. Możemy obejrzeć na nich Płociczno, Suwałki, Gołdap i Filipów.

W trackie wernisażu „Z albumu dowódcy obozu” goście byli częstowani lokalnym winem oraz pysznościami. Wszystko dzięki partnerom wydarzenia: Winnicy Suwalszczyzna, Kołu Gospodyń Wiejskich Ateny oraz Kołu Gospodyń Wiejskich Gremzdy.

Kino „Bałtyk” Suwałki – miejsce będące świadkiem wydarzeń z czasów wojny

Wystawa odbywa się w murach dawnego kina „Bałtyk”. Wszystko dzięki uprzejmości właściciela obiektu – Pana Karola Lutyńskiego. Właściciel restauracji Bank Smaków w Suwałkach (którą bardzo polecamy!) jest też pasjonatem historii. Co ciekawe budynek kina powstał w 1937 roku, więc był niemym świadkiem wydarzeń, o których opowiadamy. Wystawa idealnie pasuje do aktualnego otoczenia kina. Dodatkowo, podczas wernisażu, dzięki uprzejmości partnera – firmie Klimat Tworzą Ludzie – sala została przyozdobiona światłem co sprawiło wyjątkową oprawę wydarzenia.

Ogromne zainteresowanie wystawą

Jak już informowaliśmy na Naszych social mediach, bilety na wernisaż rozeszły się w ekspresowym tempie. Pierwsza pula w 40 minut, druga – w minutę! Wynik – 250 osób na otwarciu. Co ciekawe, podczas pierwszej części – komentarza kuratora projektu wystawy i wykładu dr Marcinkiewicza (całość trwała godzinę) – z sali nie wyszedł nikt. Podczas chwili na kuluarowe rozmowy, odwiedzający podkreślali, że wystawa pod względem przygotowania i merytoryki bardzo im się podoba oraz opowiadali o swoich rodzinnych doświadczeniach w temacie wojny. Całość odbywała się w atmosferze zadumy i refleksji nad okrucieństwem wojny.

Wystawa „Z albumu dowódcy obozu…” – kiedy, gdzie, jak długo?

Zapraszamy wszystkich Państwa do obejrzenia wystawy „Z albumu dowódcy obozu…”. Codziennie (z weekendami włącznie) można ją obejrzeć do końca lipca. Wystawa jest dostępna w godzinach 11:00 – 18:00. Codziennie o 16:00 na terenie wystawy uruchamiany jest pokaz filmu dokumentalnego „Stalag IF Sudauen„. Wstęp na wystawę jest bezpłatny i nie wymaga wcześniejszych rezerwacji.

Kto stoi za wystawą?

Wystawa „Z albumu dowódcy obozu…” to swoista podróż w czasie do świata II Wojny Światowej widzianej okiem komendanta obozu jenieckiego – Nicolausa Knozera. Wystawę przygotowali:

• Krzysztof Dawid Kowalewski – kurator projektu wystawy „Z albumu dowódcy obozu”
• dr Stefan Michał Marcinkiewicz – autor scenariusza wystawy
• Aleksandra Oberszt – koordynator projektu
• Dawid Lichota – opracowanie graficzne wystawy
• Agnieszka Kowalewska, Krzysztof Kowalewski, Józef Żybura – montaż wystawy
• Aleksandra Kowalewska, Barbara Kowalewska, Paweł Oberszt, Wojciech Podziewski – przygotowanie przestrzeni wystawienniczej
• Hubert Stojanowski – przygotowanie eksponatów w postaci aparatów fotograficznych z czasów II Wojny Światowej

Partnerzy wystawy – firmy i instytucje, które udzieliły wsparcia organizatorom

Wystawa nie mogłaby się odbyć, gdyby nie otwartość osób, które doceniają wkład organizatorów w pielęgnowanie historii. Bardzo dziękujemy Naszym partnerom za życzliwe podejście do sprawy i pomoc w organizacji wydarzenia. Projekt jest współfinansowany z budżetu Miasta Suwałki.